Diyako Hashemi

بگۆڕی ڕۆژژمێری کوردی و زایینی و هەتاوی ئامادەکردن: دیاکۆ هاشمی ڕۆژژمێر تەمەنژمێر

Förstahandsquiz لێرە دەتوانیت خۆت لە ڕێنووس و ڕێزمانی کوردیدا تاقی بکەیتەوە. ئەم ڕێنووسە بەپێی ڕێنووسی ئەکادیمیای کوردی ڕێک خراوە: Bester 1_Reg_elfi 2_Reg_tayi 3_Reg_dali 4_Reg_wawi 5_Reg_yayi 6_Rezman_chawg 7_Peshbendi_Lekdraw 8_Reuns_Lekdraw 9_Renus_wishe_jimare 10_Helley_baw 11_Cenaw_likaw 12_Gerdani_likdraw 13_Yari 14_Lekdiraw_Darejraw 15_Rakeshan 16_Renus_sade 17_Renus_gishti 18_Renus_elifbe 19_Renus_Y 20_Renus_W_Y 21_Renus_hemze 22_Renus_R 23_Wishey_lekdiraw 24_Rezman_Pekhatin 25_Reziman_pekhate 26_Renus_Lekdiraw_Nawbend 27_Danepall_lekder ***

یاسای پوختسازی لە وشەسازیی کوردیدا: “-ەر”ـی زیادە نووسینی: دیاکۆ هاشمی زمانی کوردی، لە پرۆسەی وشەسازییدا، خاوەنی سیستەمێکی لۆژیکی و پوختە. یەکێک لەو یاسا گرنگانەی کە زۆر جار پشتگوێ دەخرێت، سەبارەت بە دروستکردنی “ناوی بکەر (Agent Noun)”ە. یاسا زانستییەکە: کاتێک ڕەگی کار لەگەڵ ناوێکی تردا یەک دەگرێت و وشەیەکی لێکدراوی بکەری دروست دەکات، ئیتر پێویست بە … Read more

با بە هیچ پاساوێک ڕیزبەندیی مانگە کوردییەکان نەگۆڕین! پاراستنی میراتی کۆماری کوردستان، ئەرکێکی نەتەوەیییە دیاکۆ هاشمی لەم ساڵانەی دواییدا، مشتومڕێک سەبارەت بە ڕیزبەندیی دوو مانگی هاوین، گەلاوێژ و خەرمانان، دروست بووە. هەندێک سەرچاوە، بە پاساوی جوگرافی، ڕیزبەندییەکەیان پێچەوانە کردووەتەوە. بەڵام ئەمە هەڵەیەکی بنەڕەتییە و گورزێکە لە یەکێک لە میراتە کولتوورییە گرنگەکانمان. ستانداردی مێژوویی و زانستی … Read more

نهێنیی پیتی «ی» لە ڕێنووسی کوردیدا: شیکاریی ئەرکە جیاوازەکان دیاکۆ هاشمی پێشەکی: پیتی «ی» یەکێکە لە فرەئەرکترین پیتەکان لە ڕێنووسی کوردیدا، کە ئەمەش زۆر جار دەبێتە هۆی دروستبوونی پرسیار و سەرلێشێواوی. بۆ تێگەیشتنێکی زانستی و ڕوون، پێویستە ئەرکە جیاوازەکانی ئەم پیتە لە یەکتر جیا بکەینەوە. بەپێی ڕێنووسی ئەکادیمیای کوردی، پیتی «ی» دوو ڕۆڵی سەرەکی دەبینێت: … Read more

“واتە” یان “واتا”؟ جیاوازییەکی ورد بەڵام گرنگ نووسینی: دیاکۆ هاشمی لە ڕێنووسی کوردیدا، دوو وشەی زۆر لەیەکچوو هەن کە زۆر جار بەهەڵە لەبری یەکتر بەکار دەهێنرێن: “واتە” و “واتا”. هەرچەندە لە ڕواڵەتدا لەیەک نزیکن، بەڵام لە ڕووی ڕێزمانی و واتایییەوە دوو دنیای تەواو جیاوازن. یەکەم: “واتا” (Wata) جۆری ڕێزمانی: ناو (Noun) واتا: “مانا”، “مەبەست”، “ناوەرۆک” … Read more

«وو»؛ فۆنیمێکی سەربەخۆ یان پیتێکی زیادە؟ بەرگرییەک لە یاسایەکی بنەڕەتیی زمانی کوردی دیاکۆ هاشمی پێشەکی: لە ماوەی ڕابردوودا، لە چاپی نوێی کتێبەکانی خوێندندا، هەنگاوێکی مەترسیدار نراوە کە بریتییە لە سڕینەوەی بزوێنی درێژی «وو» و گۆڕینی بۆ یەک «و». ئەم هەنگاوە، کە لەژێر ناوی «سادەکردنەوە»دا دەکرێت، لە ڕاستیدا تێکدانی سیستەمێکی دەنگیی بنەڕەتی و سڕینەوەی جیاوازییەکی واتاییی … Read more

بۆچی ‘کوردی’ بە یەک ‘ی’ دەنووسرێت، بەڵام ‘ئاسایی’ بە دوو ‘یی’؟   دیاکۆ هاشمی، ڕێنوێنی زمان، سوید شیکاریی یەکێک لە وردترین یاساکانی ڕێنووسی کوردی پرسیارێکی باو: زۆر جار ئەم پرسیارە دەکرێت: بۆچی وشەی وەک “کوردی”، “وردبینی”، یان “ژیری” بە یەک “ی” دەنووسرێن، لە کاتێکدا لە گۆکردندا دەنگی کۆتایییان درێژە؟ مەگەر نابێت بنووسرێن “کوردیی”، “وردبینیی”، یان … Read more

“ڕیزبەندیی زمانەکان: ڕاستیی زانستی یان ئەفسانە؟ زمانی کوردی لە کوێدایە؟”   دیاکۆ هاشمی زۆر جار لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لیست و پلەبەندییەک دەبینین کە دەڵێت “زمانی کوردی لە ڕووی ژمارەی وشەوە لە پلەی نۆیەم یان دەیەمە”! بەڵام ئایا ئەم جۆرە ڕیزبەندییانە هیچ بنەمایەکی زانستییان هەیە؟ ئایا “دەوڵەمەندیی” زمان هەر بە ژمارەی وشە دەپێورێت؟ ئێمەی کورد شانازی … Read more

بڕگەبەندیی وشەی نوێژ   پرسیار: ئێمە پێشتر وشەی (نوێژ)مان ئاوا بڕگەبەندی دەکرد “ن” + “وێژ”، بەڵام ئێستا دەڵێن “نوێژ” یەک بڕگەیە. ئایا هیچ ڕێسایەک هەیە بۆ سەلماندنی ڕای دووهەم؟ *** دیاکۆ: پرسیارەکەتان پرسیارێکی یەکجار زانستی و بنەڕەتییە و کرۆکی فۆنۆلۆجی (دەنگسازی)ی زمانی کوردییە. بەڵێ، ڕای دووەم کە دەڵێت وشەی “نوێژ” تەنها یەک بڕگەیە، بەتەواوی ڕاستە. … Read more