نووسەر: Diyako Hashemi

جیاوازیی نێوان زمان و زار چییە؟

وەرگێڕان لە سویدییەوە، دیاکۆ هاشمی ڕێکەوت: 2020-08-31 جیاوازیی نێوان زمان و زار چییە؟  زار زمانە – لە پلەی یەکەمدا زمانی ئاخاوتن. زمانی ستاندارد ئەو شێوازەی زمانی سەرەکییە کە لە بۆنە فەرمییەکاندا بەکار دەهێنرێت کە بووەتە بنەمای زمانی نووسین. کام زارانە ئەمڕۆ وەک سویدی هەژمار دەکرێن لەڕاستیدا پێوەندییان بە بارودۆخە مێژوویی و سیاسییەکانەوە هەیە تا زمانییەکان.  وشەی Read More …

کێشەی دانانی زاراوەی زانستیی کوردی

کێشەی دانانی زاراوەی زانستیی کوردی دیاکۆ هاشمی، 06-11-2013 زمانی کوردی لە بواری زاراوەسازیدا چالاک بووە و لە هەر سەردەمێکدا کاری خۆی تا ڕادەیەک کردووە، بێگومان ئەو ڕەوتە دەیتوانی زۆر باشتریش بچێتە پێشەوە، بەڵام کۆمەڵێ کێشە بەتایبەتی ڕووبەڕووی زمانی کوردی بوونەتەوە کە ڕەنگە هەندێ جیاوازیی تایبەتیی بە زمانی کوردی بەخشیبێت. دانانی زاراوەی زانستی لە زمانی کوردیدا بێ Read More …

(فۆنەتیک phonetics) چییە؟

  لەلایەن: دیاکۆ هاشمی بڵاوبوونەوە: 14-03-2020     (فۆنەتیک phonetics) چییە؟ وشەی (phone) واتە “دەنگ” وەکوو لە وشەی “مایکرۆفۆن”.   (فۆنەتیک phonetics) واتە خوێندنەوە یان لێکۆڵینەوە و توێژینەوەی دەنگەکانی ئاخاوتن یان زمان، “دەنگناسی“.   بۆ نیشانەهەڵدان (وصف describe)ی دەنگەکانی زمان، پێویستە بزانرێت (تاکەدەنگ individual sound) چییە و چۆن لەگەڵ دەنگەکانی تر جیا دەکرێتەوە. (ئاخافتەری زگماکی Read More …

ڕوونکردنەوەیەک لەسەر نووسینی وشەی لێکدراو

ئامادەکردنی: دیاکۆ هاشمی بڵاوکردنەوە: 2020-02-04 ڕوونکردنەوەیەک لەسەر نووسینی وشەی لێکدراو لەڕاستیدا وشەی لێکدراو دەبێت پێکەوە بنووسرێت، بەڵام هەندێک جار هەیە ئەگەر پێکەوە بنووسرێن ناشیرینییەکیان پێوە دیارە، هەر بۆیە کەم کەس خۆی لە قەرەی ئەو جۆرە نموونانە داوە. بۆ نموونە ئەگەر چاوێک لەم هۆنراوەیەی “نالی” بکەن: مل عەلەم، شیرین قەلەم، ئاهوو شکەم، مەیموون قەدەم / سم خڕ Read More …

ڕۆژاوا نەک ڕۆژئاوا

ڕۆژاوا نەک ڕۆژئاوا   قرتاندنی (ئـ)   هەمزە لە زمانی عەرەبییەوە وەرگیراوە و کورد تەنیا لە کاتێکدا بەکاری دەهێنێت کە نەهێڵێت دوو بزوێن پێکەوە بنووسرێن یان نەهێڵێت بزوێنێک بکەوێتە سەرەتای وشەوە. ئەگینا پێویست نییە بەکار بهێنرێت. کورد هەر لە کۆنەوە تا بۆی کرابێت هەمزەی تەنیا لە کاتی پێویستدا بەکار هێناوە، ئەگینا قرتاندوویەتی، بۆ نموونە لە کۆنەوە Read More …

بەرامبەر یان بەرانبەر؟

بەرامبەر یان بەرانبەر؟ لە زمانەوانیدا بەشێکی تایبەت هەیە بە ناوی مۆرفۆلۆژی کە بەشێکی ئەو زانستە لە کەرەسە لکێنەرەکان و پێشگر، پاشگر و هتد دەکۆڵێتەوە.  ناوبەند “interfix” کەرەسەیەکی لکێنەرە کە دەتوانێ دوو مۆرفێم پێکەوە بلکێنێ و وشەیەکی نوێ ساز بکات. چەند ناوبەندێکی کوردی بریتین لە: ١. (بە): گوڵ بە دەم = گوڵبەدەم ٢. (ەو): شار ەو شار Read More …

ڕۆژژمێر و ساڵی کوردی و نەورۆز

ئامادەکردن: دیاکۆ هاشمی بڵاو کردنەوە 2005-03-20   ڕۆژژمێر و ساڵی کوردی و نەورۆز پێشەکی هه‌ر وڵاتێک به‌گوێره‌ی ڕۆژژمێر (تقویم)ێ کاروباری خۆی به‌ڕێوه‌ ده‌با و، ساتی قه‌ومانی ڕووداوێکیش بووه‌ به‌ ده‌ستپێکی ڕۆژژمێره‌که‌ی. زۆربه‌ی وڵاتان به‌گوێره‌ی “ساڵی زایینی” هه‌ڵسوکه‌وت ده‌که‌ن؛ هه‌ندێ وڵاتیش وه‌کوو چین، ئه‌فغانستان، ئێران و هتد پێڕه‌وی ساڵی ترن. دانیشتوانی هه‌ر پارچه‌یه‌ک له‌ کوردستانیش چونکوو وڵات و ده‌سه‌ڵاتی Read More …

بگۆڕێ ڕۆژژمێری کوردی

ئامادەکردنی: دیاکۆ هاشمی بڵاوکردنەوە/ نووژەنکردنەوە: 2016-03-18   بگۆڕی ڕۆژژمێری کوردی kurdish calender converter   بۆ ئەوەی بە یارمەتیی پرۆگرامێک ڕێکەوتە جۆربەجۆرەکان بگۆڕیت بۆ ڕێکەوتی کوردی یان بەپێچەوانەوە، دەتوانیت پرۆگرامی (بگۆڕی ڕۆژژمێری کوردی kurdish calender converter) دابگریتە ناو کۆمپیوتەرەکەتەوە و پاش (دامەزراندن install) بەکاری بهێنیت.   بەستەری داگرتن: (بگۆڕی ڕۆژژمێری کوردی kurdish calender converter) پرۆگرامداڕێژ:  ڕەسووڵ ساڵح ڕاوێژکار: دیاکۆ هاشمی   وێنەیەک Read More …

نەورۆز و ساڵی نوێ

ئامادەکردن: دیاکۆ هاشمی   نه‌ورۆز و ساڵی نوێ   نه‌ورۆز نەورۆز جه‌ژنێکی کۆن و دێرینه‌ که‌ له‌لایه‌ن کورده‌وه‌ هه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ جه‌ژنی گیراوه‌. یونسکۆ له‌ (٢٠٠٩/٠٩/٣٠)  نه‌ورۆزی وه‌کوو “میراتی هه‌ستپێنه‌کراوی جیهانی” تۆمار کرد. لە ڕێکەوتی (٢٠١٠/٢/٢١)، “ئه‌نجومه‌نی گشتیی نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان” ڕۆژی ٢١ی مارسی به‌ “ڕۆژی جیهانیی جه‌ژنی نه‌ورۆز” به‌ فه‌رمی ناساند و له‌ ڕۆژژمێره‌که‌ی خۆیدا Read More …

جوانترین وشەی داتاشراوی کوردی

  ئامادەکردنی: دیاکۆ هاشمی ڕێکەوتی بڵاوبوونەوە: 2019-03-06   جوانترین وشەی داتاشراوی کوردی (هێلزۆکی Ovoviviparity) (هێلزۆک Ovoviviparous)   لە هەموو زمانێکدا جاروبار بۆ دەوڵەمەندبوونی زمان، لە ڕێگەی داتاشینەوە وشەی نوێ درووست دەکەن، جاری وایە ئەو وشانە زۆر نالەبار دێنە بەرگوێ  و هەر لای خەڵک جێ ناگرن، جاری واشە جوانن. بۆ نموونە لە کوردیدا وشەی داتاشراوی “کاژێر hour” زۆر مشتومڕی Read More …